“The
Oscars are two hours of blizzful entertainment
-spread over a four hour show.”
Þetta
sagði Johnny Carson þegar hann var kynnir á Óskarsverðlaunahátíðinni
fyrir nokkrum árum. Hann hafði rétt fyrir sér að mörgu leyti. Óskarsverðlaunaathöfnin
er löng og stundum leiðinleg. Rúmlega helmingur þeirra sem fær verðlaun
er fólk sem maður kannast ekki við, skemmtiatriðin eru flest
einhverjir afgangar og kynnarnir eru misleiðinlegir. En hvað sem hægt
er að segja um Óskarsverðlaunin almennt, þá fannst mér Óskarsverðlaunaafhendingin
aðfararnótt síðasta mánudags ekki vera jafn tíðindalítil og síðustu
ár. Það var meira að segja nokkuð um óvæntar uppákomur.
Steve
Martin byrjaði sjónvarpsútsendinguna. Hann sagði nokkra góða
brandara; var mun kvikindislegri en fyrirrennari hans Billy Crystal og
skaut meira að segja nokkuð föstum skotum á gesti kvöldsins þ.á m.
Russell Crowe og Juliu Roberts, en Roberts tók gríninu mun betur en
Crowe, sem leit út fyrir að hann langaði mest til að berja Martin.
Reyndar bjóst ég við meiri fíflagangi frá Martin eins og hann er þekktur
fyrir, en hann hélt sig á mottunni og stóð sig mjög vel.
Fyrstu
verðlaun kvöldsins voru fyrir bestu leikmynd og féllu þau í hlut
Crouching Tiger, Hidden Dragon. Þá fór óhugur um mig þegar það gerðist
og ég minntist orða Warren Beatty fyrir Óskarsverðlaunin 1981. Þá
þótti mynd Beattys, Reds, ásamt bresku kvikmyndinni Chariots of Fire,
sigurstranglegastar í flokknum besta mynd. Fyrir stóra kvöldið lét
Beatty hafa eftir sér að sú mynd sem ynni Óskarinn fyrir bestu
leikmynd, ynni bestu mynd. Og hann hafði rétt fyrir sér. Chariots of
Fire vann fyrir bestu leikmynd og síðar um kvöldið var hún valin
besta myndin.
Óskarsverðlaunahátíðin
2001 hélt svo áfram og verðlaunin skiptust jafnt niður á myndir, þannig
að engin vísbending var gefin hver myndi hljóta verðlaunin fyrir bestu
mynd. Þetta var ekki Titanic-kvöld (11 Óskarar árið 1999). Traffic fékk
verðlaun fyrir bestu klippinguna; Tiger-Dragon fékk fyrir kvikmyndatöku;
Gladiator fyrir búninga; Tiger-Dragon fyrir tónlist; Gladiator fyrir
besta hljóð; Traffic fyrir handrit (byggt á áðurbirtu eða útgefnu
efni); Gladiator fyrir tæknibrellur og loks var Tiger-Dragon valin besta
erlenda kvikmyndin.
Verðlaun
fyrir besta leik kvenna í aukahlutverki komu nokkuð á óvart. Gagnrýnendur
höfðu viljað fá Frances McDormand (Almost Famous) á sviðið því en
Kate Hudson (Almost Famous) virtis vera vinsælasta leikkonan af þeim
fimm sem voru tilnefndar. Akademían kom hins vegar öllum á óvart og
verðlaunaði Marciu Gay Harden (Pollock). Hún kom upp á svið og þakkaði
foreldrum sínum, fjölskyldu, vinum og öllum íbúum fæðingarbæjar síns.
Fyrir kvöldið höfðu framleiðendur sjónvarpsútsendingarinnar lofað
þeim, sem flytti stystu ræðuna, stóru litasjónvarpi með flötum skjá
og það var augljóst að Gay Harden vildi það ekki. Hún tók sínar
45 sekúndur og meira en það. Ef ég hefði stjórnað Óskarsverðlaunaútsendingunni
hefði Nicholas Cage (sem var kynnir) bara sagt "and the Oscar goes
to...Marcia Gay Harden for Poll..." og svo hefði verið klippt á
auglýsingar. Tímasparnaður, sjáið til.
Svo
var komið að verðlaununum fyrir bestan leik karla í aukahlutverki. Þessi
flokkur var svo tvísýnn að öllum fimm mönnunum sem voru tilnefndir,
hafði verið spáð verðlaununum. Að lokum var þó aðeins einn
sigurvegari og var það Benicio Del Toro (Traffic). Ég hefði verið
alveg eins sáttur ef þau hefðu fallið í skaut Joaquin Pheonix
(Gladiator) en hann var sannfærandi vondur kall.
Akademíunni
þótti mest koma til leikarans Russell Crowe (Gladiator) og valdi hann
besta leikarann í aðalhlutverki. Leikarinn var hissa enda höfðu spámenn
spáð því að allir hinir fjórir tilnefndu leikararnir ættu séns á
þessum verðlaunum fram yfir Crowe. Frammistaða Crowe í myndinni var
enda minni leikur og meira að gretta sig og segja "urg". Crowe
kom upp á svið og þakkaði Guði, Drottningunni og Ástralíu. Hann ætti
þó að geta höstlað eitthað meira núna fyrst hann er Óskarsverðlaunahafi.
(Það er flott að geta sagt á barnum: "Hey baby, my name is
Russell Crowe and I'm an Oscar winner...". Annars held ég að
Russell Crowe þurfi ekki mikið að stunda bari.)
Julia
Roberts fékk verðlaunin fyrir bestan leik kvenna og kom fáum á óvart.
Roberts - eða Julia eins og ég kalla hana - hélt ræðu í 3 og hálfa
mínútu og þakkaði "öllum heiminum, öllum sem ég hef nokkurn tíma
kynnst" og Benjamin Bratt. Julia er alltaf jafn sæt og falleg en
Erin Brockovich er ekki hennar besti leikur á ferlinum. Akademían er
þó þekkt fyrir að grípa tækifærið þegar einhver að hennar uppáhaldssonum
og dætrum sýna ágætis leik og verðlauna þau í þakklætisskyni.
Julia er jú vinsæl og hefur skapað Hollywood dágóðar tekjur, og því
ekki að láta hana fá gullnu styttuna?
Svo
var komið að tvemur síðustu verðlaununum. Besti leikstjórinn var
valinn Steven Soderbergh (Taffic), sem hafði einnig verið tilnefndur
fyrir leikstjórn sína á myndinni Erin Brockovich. Þegar Óskarsverðlaunaakademían
hafði veitt Soderbergh verðlaunin fyrir bestu leikstjórn var spennan
farin að magnast. Hvað var hægt að lesa út úr þessari verðlaunaafhendingu?
Fannst Akademíunni Gladiator ekki vera nógu Óskasverðlaunaleg
kvikmynd? Var Tiger-Dragon þessi listræna mynd sem Akademían var að
leita að? Eða var kvikmyndin Traffic málamiðlunin, sem Akademían hafði
gert? Að lokum sigraði kvikmyndin Gladiator við mikinn fögnuð áhorfenda.
Að mínu mati voru þetta verðskulduð verðlaun, en um það má nú víst
deila.
Og
þá er spurningin; af hverju fékk Ridley Scott (Gladiator) ekki verðlaunin
fyrir bestu leikstjórn. Akademíunni fannst Gladiator augljóslega besta
myndin en heldur Akademían að Gladiator hafi einfaldlega leikstýrt sér
sjálf? Er Ridley Scott ekki nógu góður fyrir Óskarinn af því að
hann hefur leikstýrt spennumyndum (Alien; Black Rain; Hannibal)? Þetta
er hálfgerð hræsni.
Og
þá var stærstu hátíð kvikmyndaiðnaðarins lokið. Steve Martin þakkaði
öllum fyrir að horfa (það eru víst 800 milljónir manna) og kvaddi.
Jennifer Lopez, Angelina Jolie og Tom Hanks og fleiri yfirgáfu salinn og
fóru að djamma fram á nótt. Hátíðin var ekki nema 3 og hálfur tími,
var stundum skemmtileg og stundum löng og leiðinleg en samt finnst mér
eins og hátíðin hafi þróast, vaxið og dafnað og ummæli Johnny
Carson eigi ekki lengur við í dag.
