Um daginn þegar ég sat í myrkrinu í Bíóhöllinni og horfði á kvikmyndina Hannibal byrjaði ég að íhuga tvo hluti; hvað í ósköpunum hét stelpan sem ég hafði boðið í bíó og sat við hlið mér (hún hafði unnið einhverja fyrirsætukeppni og var lögráða) og - mikilvægast af öllu - hvað varð um illmenni kvikmyndanna? Hvert fóru þau?

Vondi kallinn í Hannibal er Mason Verger. Hann er illa innrættur, ætlar Hannibal Lecter ill endalok og andlitið tollir varla á honum. Hann er að auki barnaníðingur. Hann er sem sagt vondur kall. Hann er það sem ég vil kalla illmenni. En Mason Verger er ekkert sérlega vont illmenni. Hann er frekar bitlaus.

Þarna í myrkrinu byrjaði ég að hugsa um myndirnar um James Bond og illmennin sem hann þurfti að kljást við. Aldrei þurfti Bond að berjast við barnaníðinga. Hann barðist við alvöru illmenni. Hann barðist við menn sem voru í andlegu jafnvægi (á mælikvarða þess tíma), hann barðist við illmenni sem voru fínt klæddir og kunnu mannasiði. Þar að auki voru þeir ekki illa innrættir. Þeir vildu bara stjórna heiminum. Þeir höfðu metnað.

Þetta voru menn sem sýndu Bond fullkomlega háttvísi (fyrir utan það að þeir ætluðu að drepa hann). "Hr. Bond, ég hef beðið þín" sögðu þeir glottandi þegar þeir tóku á móti Bond í leynifylgsni sínu. Þegar hetjan og illmennið mætast í kvikmyndum í dag segir illmennið "ég ætla að drepa þig og þína fjölskyldu. Farðu í rassgat." Þetta er það sem ég vil kalla Framsóknarflokks-áhrifin; stórkostleg neikvæð þróun á skömmum tíma.

Illmennin í Bond-myndunum notuðu þar fyrir utan hefðbundnar aðferðir þegar þeir ætluðu að koma Bond fyrir kattarnef. Þeir sendu harðsvíraða flugumenn, notuðu tölvustýrðar sprengjur og laservopn. Þeir tefldu hraðskák við Bond og heimurinn var þeirra skákborð. Þeir reyndu ekki að drepa James Bond með villisvínum eins og Mason Verger í Hannibal. Þeir notuðu í mesta lagi hákarla.

En nú hafa illmennin tekið á sig mynd Mason Verger. Þeir vita varla í hvorn fótinn þeir eiga að stíga eða hvað þeir eiga að segja næst. Þetta eru hálfgerðir aumingjar sem hafa ekki sama metnað og fyrirrennarar þeirra. Aðgerðir þeirra eru frekar merki um örvæntingu en góða skipulagningu. Þeir hafa bara ekki þennan brennandi metnað sem menn þurfa að hafa til að ná langt í þessum bransa. Það er einfaldlega ekki sami kraftur í illmennunum og í gamla daga.