|
Ragnar Trausti Ragnarsson
OLIVER
STONE & COPPOLA
Oliver
Stone
Fyrir nokkru kom út
á DVD leikstjóraklipping á mynd Olivers Stone
JFK. Mig langaði til að fjalla aðeins um Oliver
Stone því þessi frábæri leikstjóri hefur
fallið í skuggann vegna þess að hann er talinn
vera uppreisnarseggur og umdeildur af ýmsum og einnig
lofaður af kvikmyndagerðarmönnum um allan heim.
Hann er einn af
virtustu og mest umdeildu leikstjórum Hollywood og hefur gert margar myndir um
amerískt
samfélag og myndir sem byggja á sögulegum
viðburðum. Má þar nefna ef ti lvill hans frægustu
mynd JFK sem fjallar á umdeildan hátt um morðið á
Kennedy. Myndin olli miklum deilum í Bandaríkjunum
enda sýndi Oliver frá mörgum sjónarhornum
samsæriskenningarinnar.
Myndin Malcom X er
einnig eftir Oliver. Þar lék Denzel Whasington
Malcom af miklum krafti. Víetnam varð stórt
umfjöllunarefni í myndum Olivers. Hann gerði
myndirnar Platoon og Born on the Fourth of July, þar
sem Tom Cruise lék stríðsmann sem snéri heim
lamaður. Ein ástæða þess að Oliver hefur gert
þessar tvær Víetnammyndir er eflaust sú að hann
barðist sjálfur í Víetnam stríðinu. Kannski
það hafi verið einhvers skonar syndaaflausn fyrir
hann að gera þessar myndir, hver veit. Hann gerði
Natural Born Killers sem varð umdeild og sýndi
hvernig amerísk siðferðiskennd getur lamað
hugsjónir manna.
Oliver er einn af
mínum uppáhaldleikstjórum enda hefur hann ekki bara
gert myndir sem eru umdeildar heldur hefur hann gert
myndir sem gefa okkur innsýn í söguna. Hann hefur
leikstýrt, skrifað og einnig leikið í fjölda
kvikmynda. Hann skrifaði meðal annars handritið að
Scarface og lék hlutverk í myndinni. Síðustu
myndir hans Nixon, U-Turn og Any Given Sunday eru
allar myndir sem varpa ljósi á ýmislegt í bandarísku samfélagi sem aðrir leikstjórar myndu
ef til vill ekki sýna.
Oliver Stone myndi
ég segja að væri einn af merkustu leikstjórum
Hollywood í dag. Og mynd hans JFK hans besta verk.
Hann hefur einstaka þekkingu á stjórnmálum og
sögu Bandaríkjanna og gerir myndir sínar
kröftugar. Hann var einn af þeim fyrstu til þess
að blanda saman litfilmu og svart hvítri við töku
eins og sjá má í mynd hans Nixon og skapaði þar
með magnþrungin atriði sem maður sér best í
myndum hans.
Oliver sýnir í
myndum sínum að allir menn geta gert mistök og enginn
er fullkominn, ekki einu sinni ríkisstjórn
Bandaríkjanna. "When they look at you, they see
what they want to be. When they look at me, they see
what they are..." Þessi setning sem
kemur í endann á myndinni Nixon, er ein af frægustu
setningum í kvikmyndum. Anthony Hopkins sem lék
Nixon segir þetta er hann horfir á málverk af
Kennedy. Oliver Stone er hér með að lýsa því
yfir að Nixon gat aldrei orðið eins og Kennedy, en
Nixon þurfti að bera mikið af þeim byrðum sem
Kennedy skildi eftir sig.
Ef það er einhver
mynd sem þú átt eftir að sjá þá skaltu sjá JFK
eða einhverja aðra mynd Olivers Stone því hann mun
fylla þig af veruleika en ekki raunveruleika.
Coppola
Nú er í sýningu
meistaraverk Francis Ford Coppola, Apocalypse Now sem
er stórkostlegt verk. Ástæðan fyrir því að
verið er að sýna myndina aftur í kvikmyndahúsum
er sú að búið er að bæta 52 mínútum við
upprunalegu myndina. En Francis Ford Coppola hefur
átt glæstan feril. Hann hefur verið viðriðinn
stór kvikmyndaverk og líka smá og lítt áberandi
verk.
Francis Ford Coppola
fæddist 7. apríl 1977 á Henry Ford sjúkrahúsinu
í Detroit, Michigan. Bæði afi hans og amma höfðu
flutt frá Ítalíu til Bandaríkjanna. Afi hans
eignaðist mörg börn og stofnaði fyrirtæki í
Bandaríkjunum. Tónlistarhæfileikar voru í
fjölskyldunni og hefur Coppola sagt að mörg atriði
í myndum hans, samanber Guðföðurinn, séu tekin úr
brotum sem hann hefur upplifað sem krakki og í
kringum fjölskyldu sína.
Haustið 1960 gekk
Coppola í Kaliforníu háskóla. Hann vonaðist eftir
háskólagráðu í kvikmyndagerð. Hann fékk hana og
fór og gerði margar áhugaverðar stuttmyndir. Hann
hafði ekki mikinn pening á milli handanna og þurfti
að lifa á litlu sem engu. Hann gerði sína fyrstu
mynd í hálfri lengd og hét hún Nudie. Coppola
seldi síðan öðrum kvikmyndagerðarmönnum atriði
úr myndinni og græddi hann á því. Coppola
útskrifaðist og ný kynslóð kvikmyndagerðarmanna
ruddi sér til rúms. Það voru ungir leikstjórar
eins og Coppola og komu margir úr kvikmyndaskólum.
Þeir fengu nafnbótina "kvikmyndagemlingarnir"
vegna ungs aldurs og hversu
uppteknir þeir voru af kvikmyndum fortíðarinnar.
Þeir voru: Steven Spielberg, John Milius, George
Lucas, Brian De Palma og Martin Scorsese.
Brautryðjandinn var Francis Ford Coppola sem var
ráðinn af Roger Corman til að endurskrifa
rússneska vísindafantasíu meðan hann var enn
nemandi í kvikmyndadeild Kaliforníuháskóla.
Corman framleiddi
síðan fyrstu mynd Coppola, Dementia 13,
hryllingsmynd sem hlaut litla athygli. Eftir að hafa
leikstýrt nokkrum myndum án teljandi velgengni vann
Coppola óskarsverðlaunin árið 1970 fyrir
handritið að Patton sem hann skrifaði ásamt Edmund
H. North. Velgengni The Godfather tveimur árum
síðar fleytti honum síðan í fremstu röð
bandarískra kvikmyndagerðarmanna. Coppola nýtti
sér stöðu sína til að rétta vinum hjálparhönd
og árið 1971 framleiddi hann fyrstu mynd ungs
nemanda úr kvikmyndadeild Kaliforníuháskóla.
Myndin hét THX-1138 og leikstjórinn var George
Lucas.
Coppola átti ekki
alltaf góðu gengi að fagna því hann varð
gjaldþrota árið 1990 vegna þess að hann notaði
mikið af sínum eigin pening í myndir sínar.
Apocalypse Now var frumsýnd 16. maí 1979 og vakti
hún gríðarlega athygli. Coppola er ekki bara einn
af bestu leikstjórum aldarinnar hann er einnig
frumkvöðull og hefur átt stóran þátt í því
að auglýsa myndir lítt þekktra manna. Hann er
snillingur og á engan sinn líkan. Ef þú ert ekki
sannfærður þá skaltu kíkja á Apocalypse Now.
Ragnar
Trausti Ragnarsson
er nemi í
Kvennaskólanum og kvikmyndaáhugamaður
|
