Pistlar

Ragnar Trausti Ragnarsson
HRYLLINGUR HVERSDAGSINS

Þegar kaldur vindurinn strýkur kinn manns á dimmu vetrarkvöldi og tunglsskinið varpar skugga manns á harða gangstéttina, þá er ekki hægt að komast framhjá því að hugsa um tegund mynda sem vinsælust er á meðal fólks og sú gerð mynda eru hryllingsmyndir. Það er almennt talið að okkur mannfólkinu finnist eitthvert skemmtanagildi í að láta hræða okkur og gera okkur illt af viðbjóð. Við lifum á tímum þar sem hinn raunverulegi viðbjóður er allt í kringum okkur, hin raunverulega hætta er ekki flýjanleg.

Þegar fréttamenn sýna okkur myndir af litlum krökkum sem svelta í vanþróuðu löndunum og mönnum sem eru höfðinu styttri. Það má segja að það sé ógeðslegra að horfa á fréttir en að sjá mynd um skrímsli sem er bútað í spað af brjáluðum vísindamanni, og myndavélin færð það nálægt að maður finnur nánast síðustu andardrætti ófreskjunnar í myrkvuðum bíósalnum, og maður grípur í kókdósina til þess að fullvissa sig um að maður sé enn í bíó. Ástæðan er augljós. Það sem við sjáum í sjónvarpi er raunverulegt en það sem við sjáum í hryllingsmyndum er óraunveruleiki sem sagt "feik".

Það er ekki furða að hryllingsmyndir og aðrar blóðugar myndir skuli vera bannaðar börnum innan einhvers aldurstakmarks. Hvernig eiga börn að vita hvað er raunveruleiki og hvað ekki. Fullorðið fólk veit að kvikmyndir eru allt annar hlutur og það sem maður sér í kvikmynd er "feik". En nú þegar kvikmyndir, og ég tala nú ekki um hryllingsmyndir, eru orðnar það raunverulegar og raunsæjar, að það liggur við að maður efist um það hvað sé raunverulegt og hvað ekki. Þar sem blóðsúthellingar eru hluti af hryllingsformúlunni, þá er auðvelt að þróa nýja tækni í að varpa morðum á hvíta tjaldið. Tölvutæknin er notuð og nú er hægt að láta ímyndunaraflið leika lausum hala.

Frægar kvikmyndir hafa verið gerðar með það í huga að sýna okkur heim sem ekki er hægt að ímynda sér. Ástæðan er ef til vill sú að engin ástæða er til þess. Hitchcock var sá leikstjóri sem fyrst kom með þær hryllingsmyndir sem voru nær raunveruleikanum. Áður höfðu vampírumyndir og ófreskjumyndir verið vinsælar. Hitchcock skapaði nýja hræðslu. Hina raunverulegu hræðslu. Hann sýndi að nágranni manns eða hótelstjórinn gæti verið miskunnarlaus morðingi. Hann beitti myndavélinni þannig að áhorfandinn skapaði sína eigin blóðugu senu. Hitchcock var frægur fyrir það og ber að nefna hið fræga sturtuatriði í Psycho.

Seinna meir varð sá hryllingur til sem við þekkjum í dag til. Þegar William Friedkins gerði The Exorcist árið 1973 þá var hryllingsmyndagerðin fullkomnuð. Nú var ekkert tiltökumál ef leikstjórinn sýndi blóðið og morðin beint fyrir framan augu bíógesta.

Þrátt fyrir viðbjóð og splatter þá er alltaf eitthvað sem fær mann til þess að fara á hryllingsmyndir. Þær eru oft skemmtilegar og kómískar á sinn hátt og sýna manni oft nýja sýn á hversdagslífið. Þótt það sé asnalegt að segja það, þá eru sumar sem velta upp heimspekilegum hugmyndum.

Ég mæli með því að fólk sem er ekki búið að sjá Psycho, The Exorcist eða Nosferatu sem er sígild mynd, taki þær bara allar eitthvert kvöldið og glápi. Og ef til vill sefur fólk með lokaðan gluggann og með biblíuna í hendinni og sleppir því að fara í sturtu um morguninn. Því það er einmitt það sem gerir hryllingsmyndir að því sem þær eru.

Ragnar Trausti Ragnarsson
er nemi í Kvennaskólanum og kvikmyndaáhugamaður