Íslendingar eru mikil bíóþjóð, eins og allir vita. Kvikmyndaaðsókn hérlendis er slík að við eigum heimsmetið í þeirri góðu íþrótt. Kvikmyndir hafa alltaf verið vinsælar hér á landi og var meira að segja gerð sérstök kvikmynd um vinsældir þeirra í kringum eftirstríðsárin – Bíódagar (1994). Það er því við hæfi að í fyrsta pistli mínum sé staldrað aðeins við og skoðuð staða Íslands í heimi kvikmynda í byrjun 21. aldar.

Íslendingar fá venjulega fyrstir íslenskar myndir, og ekkert nema gott um það að segja.  Aðrar evrópskar myndir koma hingað snemma, ef þær koma yfir höfuð.

Mest fer þó fyrir svokölluðum Hollywood myndum, þótt það megi fara að kalla þær Kanada eða Toronto myndir sökum mikillar framleiðslu þar. Evrópa ásamt öðrum heimsálfum hefur alltaf fengið Hollywood myndir nokkuð langt á eftir Bandaríkjamönnum og Kanadamönnum. Liggja að baki bæði sögulegar og efnahagslegar ástæður. Í gamla daga voru filmur dýrar og spöruðu stúdíóin með því að endurnýta filmurnar sem sýndar voru í Bandaríkjunum til sýninga í Evrópu. Ef það var ekki gert voru þær brenndar til að koma í veg fyrir óheimilar endursýningar. Svo má ekki gleyma því að Hollywood vill sjá hvernig myndir leggjast í Bandaríkjamenn til að geta auglýst þær betur eða öðruvísi í Evrópu ef þess þarf.

Þetta ástand er að miklu leyti óbreytt, þó með einni undantekningu: Englandi. Englendingar fá venjulega fyrstir Hollywoodmyndirnar sem koma til Evrópu, en þó alltaf vel á eftir Bandaríkjamönnum. Íslendingar eru nokkurnvegin meðalþjóð að þessu leyti, við fáum oft myndir snemma, og eru dæmi um Evrópufrumsýningar hérna (nýlegasta dæmið er Dude Where’s My Car – 9. feb. 2001) en algengara er að Íslendingar fái sínar myndir á sama tíma og aðrir í Vestur Evrópu.

Þótt núverandi kerfi sé ekki fullkomið, betra væri að fá myndirnar um leið og þær eru sýndar í Bandaríkjunum, þá hefur þetta vissa kosti. Mikið af ruslinu sem fæðist andvana í Bandaríkjunum kemur aldrei hingað, og oft er búið að setja inn aukabrandara og/eða atriði fyrir Evrópumarkað, sjá t.d. Austin Powers: International Man of Mystery (1997). Svo eru sumar myndir minna klipptar hér, t.d. Crash (1996). Upp koma þó tilvik þar sem augljóst er að alþjóðavæðing er svo mikil að svona kerfi gengur ekki lengur, t.d. Romeo Must Die (1999). Titillag þeirrar myndar var spilað endalaust í útvarpi í Evrópu löngu áður en myndin kom, og var fólk búið að fá leið á laginu þegar myndin loks kom, og ekki hjálpaði það lélegri mynd.

Það verður þó að hafa í huga að ástandið er mun betra en fyrr á öldum. T.d. þegar ég var ungur fór ég til Danmerkur í skemmtiferð snemma á níunda áratug síðustu aldar og sá þar “glænýjar” myndir, með dönskum texta auðvitað. Svo voru jólamyndirnar oft nokkurra ára gamlar. Þetta er auðvitað ekki staðan í dag, við fáum flestar jólamyndir á réttum jólum, t.d.  How The Grinch Stole Christmas (2000). Við erum á réttri leið en lengi má gott batna.