Það var í verkahring forseta Akademíunnar Robert Rehme og óskarsverðlaunahafans Kathy Bates (Misery) að tilkynna tilnefningar til 73. Óskarsverðlaunanna sem verða afhent nú í mars. Þau kynntu 9 af þeim 23 flokkum sem í eru veitt verðlaun. Bates vann sjálf verðlaun sem besta leikkona í aðalhlutverki árið 1990 fyrir myndina Misery og var tilnefnd árið 1998 sem aukaleikkona í myndinni Primary Colors. Hún er einnig í stjórn Akademíunnar og er einn af fulltrúum hennar. Meðlimir Akademíunnar útnefna fólk á sínu eigin sviði skemmtanabransans en erlendu myndirnar og myndirnar í tveimur flokkum heimildarmynda eru tilnefndar af hópi sem valinn er til að horfa á þær myndir sem koma til greina. Allir meðlimir útnefna bestu myndina. Leynilegu atkvæðaseðlarnir voru sendir til þeirra 5.722 meðlima sem geta greitt atkvæði og skilað beint til PricewaterhouseCoopers en alþjóðafyrirtækið sér um talningu.

Besta myndin

Þær myndir sem hlotið hafa náð fyrir augum akademíunnar í Bandaríkjunum eru fimm. Fyrsta skal nefa eina umtöluðustu mynd ársins sem kennd er við eiturlyfjasmygl og nefnist Traffic. Myndin hefur almennt fengið góðar viðtökur og er nokkuð skemmtileg mynd sem vekur fólk vissulega til umhugsunar um það sem stríðið gegn lyfjum þeim er kennd eru við eitur hefur áorkað. Vissulega hefur myndin engin svör fram að færa enda vart hægt að búast við því. Eins og áður hefur komið fram á þessari síðu vantar ákveðið “trukk”, ef svo mætti að orði komast, í myndina en engu að síður er hægt að hafa gaman af henni. Ég spái því að þessi mynd muni ekki fara með styttuna heim og tel ég það ekki óásættanlegt fyrir kvikmyndaunnendur.

Önnur í röðinni er hitt verk hins afkastamikla Steven Soderbergh (Traffic) sem fjallar um unga baráttukonu að nafni Erin Brockovich. Eins og við vitum þá er myndin byggð á sönnum atburðum og en ég held að vert sé að huga að orðinu “byggð”. Ég efast ekki um að hún sé sönn en auðvitað færð eitthvað í stílinn. Þeir sem horfðu á Gullhnöttinn afhentann vita að Erin sjálf, þ.e. sú sem er ekki að leika, hefur gaman af að koma fram og sýna sig og Júlía kann að gráta fyrir framan hóp af fólki, enda reynd leikkona. Ég spái því hins vegar að þessi mynd muni ekki vinna þó margir hafi haft gaman af henni.

Þriðja myndin heitir Krjúpandi tígur, dreki í felum eða Crouching Tiger, Hidden Dragon eða Wo hu zang long. Hún er kínversk og fjallar um fljúgandi fólk og sverð. Þetta er ævintýramynd eins og ætla má og gríðarlega skemmtileg ævintýramynd. Það að hún sé skemmtileg þýðir þó ekki að hún sé besta mynd ársins. Ég hafði nokkuð gaman af myndinni en ég get ekki sagt að hún sé það snilldarverk sem margir vilja meina. Ég get alveg séð fyrir mér viðtökur gagnrýnenda ef saman myndin hefði verið gerð í Bandaríkjunum. Hún mun ekki vinna en hún verður þó valin besta erlenda myndin, það er ég viss um.

Fjórða myndin er sú besta að mínu mati og heitir Chocolat. Einstaklega skemmtileg og vel gerð mynd sem gengur fyllilega upp ef svo má að orði komast. Vönduð mynd sem hreyfir við manni og vekur til umhugsunar um lífið og tilveruna. Ég naut myndarinnar á ýmsa vegu og get ekki annað en hælt henni. Af þeim fimm sem tilnefndar voru tel ég þessa eiga að vinna. Hvort hún gerir það er hins vegar annað mál.

Síðast skal nefna fremur ofmetna en þó skemmtilega mynd er nefnist Gladiator. Einhver sagði mér í dag að þetta væri fyrsta epíska skylmingaþrælamyndin frá Hollywood síðan Spartakus var og hét árið 1960 en hlaut ekki náð fyrir augum akademíunnar og því síður tilnefningu. Ég óttast hins vegar að skylmingaþræll ársins 2000 muni bæta upp fyrir það að mestu óverðskuldað.

Eins og fram kemur hér að ofan er ég ekki fyllilega sáttur við valið á fimm bestu myndum ársins og sakna mynda á borð við Almost Famous og Wonder Boys sem var einfaldlega besta mynd ársins að mínu mati. Auðvitað er smekkur manna misjafn og ekki allir sammála en að mínu mati benda fjórar af þeim fimm myndum sem valdar hafa verið sem bestu myndir ársins 2000 til þess að árið verði ekki lengi í minnum haft í kvikmyndasögunni.

Besti leikstjórinn

Leikstjórinn er maðurinn sem “calls the shots” eins og sagt er á engilsaxnesku eða “ræður öllu” á hinu ástkæra og ylhýra.

Þeir leikstjórar sem tilnefndir eru í ár hafa allir skilað frá sér skemmtilegum kvikmyndum og verðskulda tilnefningar sínar.

Fyrstan vil ég nefna nýliða í kvikmyndagerð, bretann Stephen Daldry sem leikstýrði myndinni Billy Elliot. Stephen er tilnefndur fyrir frumraun sýna í kvikmyndum í fullri lengd og vel kominn að þeirri tilnefningu. Það er ekki alltaf miklar líkur á því að ungur og upprennandi leikstjóri með sína fyrstu tilnefningu vinni þó Sam Mendes hafi unnið fyrir American Beauty í fyrra. Þetta er þó óneitanlega heiður fyrir Daldry en eins og allir vita fara oft saman verðlaun fyrir bestu mynd og bestu leikstjórn og þar sem Billy Elliot hlaut ekki tilnefningu sem besta myndin er fremur líklegt að Daldry þurfi ekki að nota þakkarræðuna sína.

Næstan skal nefna Ang Lee sem kemur frá Taiwan og er tilnefndur fyrir ævintýramyndina ofmetnu Crouching Tiger, Hidden Dragon. Persónulega verð ég að viðurkenna að ég hafði ögn gaman af tígrinum og drekanum en hún er ekki sú gargandi snilld sem margir kollegar mínir vilja meina. Ang er einnig að hljóta sína fyrstu útnefningu núna. Það þarf hins vegar ekki að vinna gegn honum þar sem Akademían hefur átt það til að koma manni á óvart og ef marka má vinsælir Crouching Tiger, Hidden Dragon meðal gagnrýnenda og áhorfenda í Bandaríkjunum er ekki ólíklegt að hann fái verðlaunin.

Ridley Scott er ekki ókunnugur tilnefningum til óskarsverðlauna og er hann sá eini í þessum hópi sem hefur áður verið tilnefndur sem besti leikstjórinn. Var hann tilnefndur sem besti leikstjórinn árið 1992 fyrir myndina Thelma and Louise en laut þar í lægra haldi fyrir leikstjóranum Jonathan Demme sem hlaut verðlaunin fyrir myndina Silence of the Lambs, en svo skemmtilega vill til að nýjasta mynd Scott er Hannibal framhald myndar Demme. Scott er tilnefndur fyrir eina ofmetnustu mynd síðasta árs, Gladiator. Mynd sem langar að vera epísk en nær því ekki alveg. Óneitanlega skemmtileg mynd en ekki besta mynd ársins. Án efa mun Scott vinna ef Gladiator verður valin besta myndin þetta árið.

Síðast en ekki síst skal nefna leikstjóra sem afrekaði það að hljóta tvær tilnefningar sama árið fyrir tvær ólíkar myndir. Þetta tókst hinum merka leikstjóra Steven Soderbergh. Steven leikstýrði myndunum Erin Brockovich, með Júlíu Róberts í aðalhlutverki, og myndinni Traffic, með þeim hjónakornum Michael Douglas og Catherine Zeta-Jones. Steven hefur áður hlotið tilnefningu en það var fyrir handritið af frumraun sinni sem leikstjóri myndarinnar Sex, Lies and Videotape frá árinu 1989. Telja má fyrirfram að Steven eigi góðan séns en ólíklegt má telja að hann vinni í ár.

Þeir sem telja má sigurstranglegasta í ár eru Ang Lee og Ridley Scott og af þeim tvem myndi ég veðja á Scott. Steven mun hins vegar fara tómhentur heim þrátt fyrir að líkurnar séu 2 á móti 5 að hann vinni.

Besta handrit

Handrit kvikmyndar er að mínu mati eitt það mikilvægasta í framleiðsluferlinu. Ef handritið er lélegt þá eru allar líkur til þess að kvikmyndin verði það líka. Það er hægt að ráða bestu leikara í heimi, leikara á borð við Robert De Niro, Al Pacino, Meryl Streep og svona mætti lengi telja, en ef þessir leikarar fá ekki almennilegar línur til að fara með og trúverðuga atburðarrás þá er ekki von á góðu. Það eru veitt tvenn óskarsverðlaun fyrir handrit að kvikmynd og er þar um að ræða annars vegar frumsamið handrit og hins vegar handrit byggt á áður birtu efni.

Handrit byggt á áður birtu efni:
Fyrst skal telja það handrit sem að mínu mati ætti að hljóta verðlaunin í ár. Það er handrit þeirrar myndar sem ég tel eina þá bestu á síðasta ári í Bandaríkjunum, Wonder Boys. Handritið er byggt á skáldsögu eftir rithöfundinn Michael Chabon og eftir að hafa séð myndinna hef ég ákveðið að lesa bókina því svona gott handrit er vart hægt að vinna upp úr slakri skáldsögu. Það handrit sem er þó líklegast til að hljóta hnossið eins og á Golden Globe verðlaunaafhendingunni er handrit kvikmyndarinnar Traffic sem byggir á breskri sjónvarpsþáttaráð eftir mann að nafni Simon Moore. Handritið að Traffic er gott en ætlar sér því miður of mikið, fjallar um of mikið í einni tiltölulega stuttri kvikmynd. Annað handrit sem hlaut náð fyrir akademíunni í þessum flokki er handritið að nýjustu mynd þeirra Coen-bræðra, O Brother, Where Art Thou? en það byggir á Ódysseifskviðu Hómers. Ég get svo sem lítið sagt um handrit myndarinnar Chocolat, enda enn ekki búið að taka hana til sýningar. Myndin byggir á skáldsögu eftir rithöfundinn Joanne Harris. Það handrit sem mér finnst síst í þessum flokki er handrit myndarinnar Crouching Tiger, Hidden Dragon og byggir það á skáldsögu eftir rithöfund að nafni Du Lu Wang.

Frumsamið handrit:
Þau handrit sem hlutu tilnefningu eru handrit myndanna Billy Elliot, Almost Famous, Erin Brockovich, Gladiator og You Can Count on Me. Það sem kemur mér einna helst á óvart er að handritið að Gladiator skuli komast í þennan flokk. Handritið að þeirri mynd var ekki upp á marga fiska og án efa hægt að finna betri handrit að kvikmyndum sem frumsýndar voru í Bandaríkjunnum árið 2000. Fregnir frá Bandaríkjunnum herma að handrit myndarinnar You Can Count on Me sé sigurstranglegast í þessum flokki og bíð ég því spenntur eftir að sjá þá mynd.

Gott handrit er afar mikilvægur hluti góðrar myndar og án efa væri hægt að gera góða spennumynd með Arnold Schwarzenegger ef góður höfundur væri fenginn til að skrifa gott handrit og Arnie fengi ekki að koma nálægt því. Algengt er að handrit séu "læknuð" í Hollywood og oftar en ekki er endanleg útgáfa nánast óþekkjanleg borin saman við upprunalegu útgáfuna. Þetta hefur gengið það langt að stjörnur dagsins í dag fá sína eigin "handritslækna" til að laga það sem þeim finnst vera miður og bæta sína persónu. Ef hugsað er til þess að hinir ýmsu "læknar" hafi lagað handritið er varla hægt að búast við öðru en slakri mynd. Það er ágæt þumalputtaregla að athuga hversu margir handritshöfundar eru nefndir á nafn á veggspjaldi eða í upphafi myndar, ef þeir eru fleiri en tveir er mjög líklegt að handritið hafi verið "lagað" og myndin sé eftir því.

Bestu leikarar og leikkonur

Aðalleikari
Það kom nokkuð á óvart hver laumaði sér þarna inn og hver er ekki með. Ed Harris kemur inn óvænt fyrir leik sinn í myndinni Pollock sem fjallar um hinn fræga listmálara Jackson Pollock. Flestir áttu von á því að Michael Douglas myndi hljóta útnefningu fyrir leik sinn í Wonder Boys en hann hefur augljóslega ekki hlotið náð fyrir augum Akademíunnar. Líklegast má þó telja að Russel Crowe muni hreppa hnossið og að sama skapi ólíklegt að Tom Hanks fari heim með styttuna þó hann hafi hlotið Golden Globe verðlaunin. Bardem kemur inn í hópinn en er lítt þekktur og gæti það verið honum fjötur um fót. Hins vegar eru flestir sammála um að ef einhver í þessum flokki skari fram úr þá sé það Rush fyrir túlkun sína á De Sade markagreifa í Quills.

Aukaleikari
Jeff Bridges fer á kostum í hlutverki forseta Bandaríkjanna í The Contender en samt er talið ólíklegt að hann hljóti verðlaunin. Finney er gamall jaxl í bransanum en óvíst hvort hann labbar heim með Óskar frænda. Benicio Del Toro hlaut verðlaunin á Golden Globe hátíðinni en gagnrýnendur eru á því að Dafoe standi sig mjög vel sem vampíra í Shadow of the Vampire. Ég ætla hins vegar að veðja á Joaquin Phoenix í Gladiator enda fór hann á kostum í hlutverki sínu og Akademían oftar en ekki verðlaunað unga og upprennandi leikara í þessum flokki.

Aðalleikkona
Auðvitað varð íslenska þjóðin fyrir vonbrigðum þegar Björk var ekki tilnefnd en rétt er að benda á að aðrar söngkonur hafa fengið svipaða meðferð hjá Akademíunni þegar þær hafa hlotið lof fyrir leik sinn. Þar á ég við Madonnu fyrir Evitu og Courtney Love fyrir The People vs. Larry Flynt. Telja verður mjög líklegt að Julia Roberts takið þessi verðlaun með sér heim enda Golden Globe verðlaunin ágætis vísbending í þetta sinn og Júlía í miklu uppáhaldi hjá Akademíunni þessa dagana. Allen, Binoche, Burstyn og þó sérstaklega Linney hafa hlotið lof fyrir leik sinn en þær munu að öllum líkindum fara sárar heim.

Aukaleikkona
Þessi flokkur líkt og hjá körlunum er oft mun skemmtilegri og oftar en ekki um skemmtilegri hlutverk að ræða en aðalhlutverkin. Líklegt má telja að unga leikkonan Kate Hudson muni hreppa hnossið enda hlaut hún "gullna hnöttinn" fyrir hlutverk sitt í tónlistarmyndinni Almost Famous og gaman að geta þess að mamma hennar Goldie Hawn fékk þessi verðlaun árið 1970 fyrir myndina Cactus Flower. Judi Dench og McDormand hafa unnið áður og Akademían vill oft dreifa gæðunum. Lítið hefur farið fyrir Marciu Gay Harden og óvíst hversu vel hún hefur verið kynnt í tengslum við útnefningarferlið, en eins og allir vita skiptir oft meira málið að búið sé að kynna mynd og leikara vel en að leikurinn sé fyrsta flokks. Walters gæti þó að mati margra farið heim með styttuna en hún hefur einu sinni áður hlotið tilnefningu og það var árið 1984 fyrir Educating Rita en þá vann Shirley MacLaine fyrir Terms of Endearment.

Guðjón Helgason er aðalgagnrýnandi Kvikmyndir.com