|

|
Hver er uppáhaldsmynd
Dr. Gunna?
Mér finnst ekki
endilega málið að rökstyðja hvers vegna maður fílar eitt og
annað ekki. Rökstuðningurinn strandar oftast á því að hver og
einn hefur ólíkan smekk. Ef einhver mynd er fyndin finnst mér tóm
leiðindi og vitleysa að kafa eitthvað dýpra í myndina og útskýra
nákvæmlega afhverju mér finnst myndin fyndin. Sú vitneskja að
myndin sé fyndin er alveg nóg fyrir mig. Fátt er betra en að
upplifa góða mynd. Í bíó er nefnilega verið að gæla við svo
marga taugaenda í þér. Að mynd sé fyndin, spennandi og gáfuleg
eru kostir -- að hún gangi upp og skilji eitthvað eftir inni í
hausnum á þér eru enn meiri kostir. Plúsinn við að upplifa góða
mynd er það stór að hann jarðar yfir alla mínusana; allar leiðinlegu
myndirnar sem maður sér af því maður er alltaf að leita að plúsnum.
Sem unglingur fór ég hrikalega oft í bíó. Í dagbókinni 1984
(var 19 ára) skrifaði ég niður myndirnar og dóma með. Hvílíku
drasli lét maður hella oní sig: Psycho II, A man called Interpid,
Jaws 3-D, Trail of the Pink Panther ... Þetta ár var þó haldin
mini-Hitchcock hátíð í Laugarásbíói. Skemmtanagildislega séð
komast fáir með tærnar á sömu eyju og þessi feiti Breti hafði báða
fæturnar. Strangers on a train, Rear Window, Vertigo og uppáhaldsmyndin
mín: North by Northwest, svo ég nefni bara fjórar.
North by
Northwest er frá árinu 1959. Cary Grant, sem þá var sjötugur
eða eitthvað, leikur "ungan" töffara sem er tekinn fyrir
annan mann og lendir í alls konar spennandi bulli í framhaldi af því.
Hann tekur í Evu Maríu Saint í lest og berst við James Mason ofan
á forsetahausunum á Rushmore fjalli. Frægasta atriðið er þó þegar
Cary hleypur skelkaður undan rellu sem dritar á hann úr hríðskotariffli.
Meistarinn Bernard Herrmann gerir tónlistina við þessa snilld og áferð
myndarinnar er óraunveruleg af því liturinn er svo óraunverulegur.
Það er eitthvað við þennan lit og þennan fíling -- Ameríka árin
eftir stríð, þegar liðið fór að kaupa sér margra tonna bíla,
karlarnir voru með hatta, konurnar vöskuðu brosandi upp, krakkarnir
voru að falla fyrir Elvis -- sem er bæði fallegt og eitthvað sem
maður getur verið skíthræddur við og það er þannig
alltumvefjandi lífsgæðaógn sem leikur um myndina. Maður veit
annars aldrei hvað gerist næst í myndinni, hún er bæði spennandi
og fyndin, og þó maður sé svo sem engu nær um sjálfan sig eða
stöðu sína í alheiminum að myndinni lokinni er maður allavega
glaður af því Cary er farinn að þukla á Evu Maríu á ný og
vondi kallinn er dauður. Ég er búinn að sjá þessa mynd svona sjö
sinnum og er alltaf til í hana aftur.
Fyrst ég er byrjaður ætti ég
að minnast aðeins á hina uppáhaldsleikstjórana mína: David Lynch
og John Waters. Ég man enn hvað mér var brugðið þegar ég kom út
af Blue Velvet og John er endalaust fyndinn og skemmtilegur. Myndirnar
þeirra eldast þó kannski ekki eins vel og hjá Alfreð. Luis Bunuel
er svo enn einn gæðakarlinn sem óhætt er að mæla með. Hann
byrjaði sem súrrealisti með Dali og losnaði aldrei við súrrealistann
úr sér. Það er ótrúlega auðvelt að verða tilgerðin ein þegar
maður ætlar sér að vera "listrænn", en mér finnst
Bunuel alltaf skemmtilegur og tilgerðarlaus. Ég veit ekki afhverju nákvæmlega,
þetta er bara eitthvað sem maður finnur á sér.
Dr.
Gunni (Gunnar Hjálmarsson)
tónlistarmaður.
|
|